استاد و شاگردی به سبک ژاپنی

در ادامه ژاپن گردی من در اینترنت، این‌بار با موضوع استاد و شاگردی در ژاپن برخورد کردم که ریشه در تاریخ این کشور داره و به فرهنگ کاری این کشور هم وارد شده.

توی این فیلم‌های ژاپنی حتما دیدید که استاد روش‌های رزمی رو به شاگرد یاد می‌ده وشاگرد علاوه بر کوشش زیاد در یادگیری فنون، کارهای سخت و طاقت‌فرسا هم انجام می‌ده و از استاد خود حرف‌شنوی کامل دارد. اگر فیلم معروف بهار، تابستان، پاییز، زمستان و بهار از کیم وو دوک را دیده باشید، در این فیلم نشانه‌هایی از این رابطه به‌خوبی مشاهده می‌شود. مورد دم دستی‌تر هم کارتون ایکیو‌سان بود. شاگردها همیشه کارهای سخت و پست را انجام می‌دادند و در عین حال از آموزه‌های استاد هم بهره‌مند می‌شوند. در ورزش‌های رزمی هم این نوع رفتار دیده می‌شود. معمولا شاگرد‌ها اطاعت کامل از استاد دارند.

اصولا روابط انسانی را در دو سطح افقی و عمودی تعریف می‌کنند. روابط افقی، نوع ارتباطی است که ما با دوستان، همکاران، همکلاسی‌ها و افراد هم سطح خودمان داریم. روابط عمودی مثل رابطه استاد و شاگرد یا پدر و فرزند است. در ژاپن روابط عمودی نسبت به دیگر نقاط دنیا اهمیت و بلوغ بیشتری دارد. (البته در ایران هم همینجوره). مسئله اخلاق و احترام و اطاعت در روابط ژاپنی بسیار پررنگ است به طوری‌که همه دیده‌ایم که تعظیم در فرهنگ ژاپن یک امر بدیهی است.

در فرهنگ لغات ژاپنی ترکیبی وجود دارد با عنوان Sempai-Kohai. سمپای به معنی مربی است و مترادف آن در انگلیسی Mentor است. سمپای کسی است که هدایت می‌کند و ارجحیت دارد. کوهای به معنی شاگرد است و مترادف آن در انگلیسی Mentee است. کوهای از سمپای اطاعت می‌کند و دستورات او را اجرا می‌کند. این نوع رابطه از تاریخ پیدایش ژاپن وجود داشته و از چین وارد فرهنگ ژاپن شده. این نوع رابطه اینقدر ریشه قوی در فرهنگ ژاپن دارد که وارد محیط کسب و کار ژاپنی هم شده است. در ژاپن افراد جوان و تازه کار کوهای هستند و توسط سمپای هدایت می‌شوند. سمپای تمام تجربیات خود را برای موفق شدن کوهای در اختیار او قرار می‌دهد. این روش کار کردن به جوان‌تر ها اجازه می‌دهد تا به‌خوبی با روش‌های کاری آشنا بشوند و دربرابر بسیاری از اتفاق‌ها دچار شرایط صحیح و خطا نشود و به همین دلیل وقتی یک نیروی جوان از آب و گل درمی‌آید تبدیل به یک فرد با تجربه می‌شود.

نکته جالب اینه که ما هم در فرهنگ خودمون مشابه این مورد را داشته‌ایم. روش اوستا و مرشد در واقع نمونه ایرانی خودمون بوده. بچه‌ مرشد همیشه بار اوستا رو حمل می‌کنه، ازش حرف شنوی داره و از او یاد می‌گیره. این نوع رابطه در بازار هم وجود داشته و جوانی که وارد بازار می‌شده باید پادویی می‌کرده تا فوت و فن کار رو یاد بگیره تا اینکه خودش صاحب حجره بشه. در فرهنگ غرب هم همین روش Mentoring را برای هدایت نیروهای تازه کار استفاده می‌کنند اما تفاوت‌ بین Mentoring و Sempai-Kohai اینه که در روش Mentoring معمولا کار سازمان یافته است و الزاما دو نفری که با هم کار می‌کنند بعنوان Mentor و Mentee نیستند. اما در Sempai-Kohai حتما دو نفر در یک رشته کار می‌کنند و این رابطه شکلی سنتی‌تر داره. البته باید به این نکته هم توجه داشت که در شرکت های کنونی در ژاپن این رابطه به شکل سنتی قبل شکل نمی‌گیره اما هنوز هم ظاهرا یکی از اصول کاری است که معمولا رعایت می‌شه.

حال این شرایط را مقایسه کنید با شرایط داخلی خیلی از شرکت‌های ایرانی در مورد خودداری افراد از در اختیار گذاشتن تجربیات خود به تازه‌کارها.

در همین رابطه مطلب خاک صحنه را میل کنید لطفا! را هم مطالعه کنید.

نکته قابل توجه اینکه Sempai بصورت Senpai هم نوشته می‌شه که در تلفظ ژاپنی n قبل از p صدای m میده.

——————————————————————————————————————————————

در صفحه بپرسید؟ می توانید سوالات خود را در زمینه مطالبی که در بلاگ می نویسم مطرح کنید تا درباره آنها مطلب بنویسم.

می توانید مشترک فید مطالب این بلاگ بشوید و یا در توییتر من را دنبال کنید.

بلاگ سازمانی خود را ثبت کنید تا در Thecoach.ir به خوانندگان جدید معرفی شود.

خدماتی را که می توانم ارائه بدهم مطالعه کنید و در صورت نیاز با من تماس بگیرید.

Showing 0 comments
  • سید علا سبزپوش
    پاسخ

    با تشکر از وطالب همیشه مفید شما
    راستش به نظر من دلیل خودداری افراد با تجربه ،از اشتراک تجربیات خود 2 دلیل
    1-برخی افراد فکر می کنند با تجربه هستند ، لذا اگر همین دانش کم را در اختیار دیگران بگذارند دیگر حرفی برای گفتن ندارن .اینگونه افراد نمی خواهند پیشرفت کنن ، پس سعی می کنن دیگران را عقب تر از خود نگه دارن .

    2-محیط کار ، متاسفانه فرهنگ زیر آب زنی در جامعه ما نفوذ کرده است . به محض اینکه فردی کمی از شما جلوتر بیفته به همان حالت اول که گفتم مبتلا میشه و سعی می کنه رقبا را حذف کنه چون از بودن رقیب هراس دارن

  • roho
    پاسخ

    یه چیزی که تو فرهنگ ژاپن به چشم میاد و در اکثر فیلم های سامورایی یا معاصر نمود بارز داره ، بحث اطاعت بدون سوال هست .
    استاد یا مربی در جایگاه رب ( خداگونگی) هست و شاگرد یا کارآموز در جایگاه بندگی ،
    شاگرد پذیرفته که برای رسیدن به سطح عالی هرچیزی که مربی میگه باید انجام بده ، مدت و سختی کار اهمیت نداره و فقط انجام کار مهمه.
    اعطای سطح بالاتر هم منوط به تایید مربی هست و تا اون نگه شاگرد نمیتونه در سطح بالاتر آموزش ببینه یا آموزشش رو تمام کنه و به جایگاه مربی برسه و احترام یا تعظیم هم به همین دلیله که مرسوم مونده.
    چند وقت پیش شبکه چهار فیلمی رو نمایش داد که یک مترجم هلندی میره ژاپن کار کنه و با همین بحث اطاعت از مافوق دچار مشکل میشه ، چون اونها فقط اطاعت ازش میخواستن و اونو مجبور به انجام کارهایی مثل تمیز کردن توالت یا کپی کردن چند هزار برگ کاغذ به صورت تک تک می کنند.
    خب همه اینها که گفتم جزو فرهنگ ژاپن هست و همه اون رو نسل به نسل اجرا میکنند .
    تو فرهنگ و تاریخ ما هم به نوعی مشابه همین رفتار ها دیده میشه و خوی پهلوانی مانند سرشت سامورایی هست ولی با گذشت زمان و تغییر عادات مردم بعضی از رسوم متاسفانه از ارزش افتاده.
    کارآموز یا شاگرد به دلیل بهره بردن از اطلاعاتی که از منابع مختلف (اینترنت ،تلویزیون ،دوستان،..) خودش رو ملزم به اطاعت از قوانین آموزش دانش نمیدونه و (اطلاعات) رو برابر با(دانش) میدونه و از سختی آموختن دانش به سمت راحتی و تفریح فرار میکنه و مشکل اصلی هم همینه.

  • ساری گلین
    پاسخ

    امیر مهرانی عزیز هم مطلب قبلی ات در مورد کاروشی عالی بود و هم این
    اما در مورد کامنت دوستان روهو

    roho :
    کارآموز یا شاگرد به دلیل بهره بردن از اطلاعاتی که از منابع مختلف (اینترنت ،تلویزیون ،دوستان،..) خودش رو ملزم به اطاعت از قوانین آموزش دانش نمیدونه و (اطلاعات) رو برابر با(دانش) میدونه و از سختی آموختن دانش به سمت راحتی و تفریح فرار میکنه و مشکل اصلی هم همینه.

    به نظرم امروزه اگر جنین اتفاقی می افتد نه به خاطر دسترسی کارآموز به منابع جدید، بلکه به خاطر اینکه استاد از چنین منابعی بهره نمی برد.در سازمان و یا گروه، اگر رهبر گروه خود دانش بالایی نداشته باشد و به نوعی شایستگی استادی را نداشته باشد آیا می توان از نواموز انتظار داشت که از او حرف شنوی داشته باشد؟ اگر شاگرد از استاد حرف شنوی ندارد شاید به این دلیل باشد: با وجود اینترنت و بالا بودن دانش نسبی شاگردان نسبت به گذشته، ضعف استاد نسبت به شاگرد خیلی محسوس تر شده است.
    شاد و خرم باشید

  • اوبالیت به بو
    پاسخ

    سلام

    چرا یک مدیر پنجاه و خورده ای ساله یا یک مهندس سی و چهل و خورده ای ساله وقتی می فهمه من 17 سالمه یا 20 سالمه به چشم یک بچه نگاه می کنه و اجازه نمی ده که خاک صحنه رو بخوری؟ من فکر می کنم فقط و فقط غرور هست.

  • ramin.rp
    پاسخ

    سلام
    به نظر من راحت طلبی که این روزها بین ما به شدت رواج پیدا کرده بی تاثیر نیست
    هرکی در هر کار و سمتی به نوعی دنبال راحتی خودش هست.
    شاگردی لازمش همون طور که گفتین زحمت زیاد و کوشش مداوم و حتی انجام
    کارهای پست هست آیا هیچ کدوم از ما راضی هست چنین کارهایی انجام بده؟
    برای مثال، چند نفر رو میشناسین برای گذروندن دوره کارآموزیش دنبال شرکتی هسا که اونجا مدتی کار کنه و تجربه کسب کنه؟(به نظر من کمتر از 5%) چند نفر فقط یه معرفی می خواهد برای دانشگاه؟(باز به نظر من بیشتر از 95%) آیا این 95% آنقدر کاربلد هستند که نیازی ندارند مدتی تو شرکتی کارآموزی کنند؟
    یا حاضر نیست کمی سختی بکشه؟
    اصلا علاقه ای به یادگیر دارند؟
    حالا با این وضعیت شما فکر میکنید فرد با تجربه تر چه توجیهی میتونه داشته باشه که افراد جدید رو آموزش بده؟

  • آرزومودی
    پاسخ

    که البته سیستم کار در قرون وسطی در اروپا هم اینچنین بوده

    و چه حرفه ها و فنون و رمز و رازها که در ایران به خاطر نبود چنین رفتاری راست و مسقتیم زیر خاک رفته و الان خود عمل و نتیجه اش هست ولی فرآیند انجام شدنش با استادکار رفته زیر خاک!

Leave a Comment