بعضی آدما یه موضوعی رو دقیق دنبال میکنن و توی همون حیطه متخصص میشن، فعالیت میکنن، دوست پیدا میکنن و هر بُعدی از زندگیشون مرتبط با همون زمینه‌ست.

اما بعضی‌ها نه، کوله‌شون رو برمیدارن و به هر حیطه ای سر میزنن و تجربه میکنن ، مشاهده میکنن و یه تیکه‌ای از هر تجربه رو توی کوله‌شون میندازن و به مسیرشون با یه منش کشف کننده ادامه میدن.

شما جزء کدوم گروهید؟ تاحالا بهش فکر کردید؟

ما توی این اپیزود درمورد این صحبت کردیم که چقدر قصه و روایت از تجربیاتمون داریم که برای ادمای دیگه تعریف کنیم؟ چقدر برای خودمون علاقمندی و سلیقه داریم که بتونیم توی گفتگوهامون خودمون رو بیان کنیم؟

چی میشه که آدم بی‌مزه‌ای میشیم؟

در ادامه درمورد این صحبت کردیم که وقتی ما هویتی رو برای خودمون تعریف میکنیم و اونو با خودمون توی روابطمون می‌بریم، میتونیم ویژگی‌ها و تجربیات مختلف رو مشاهده کنیم و اون‌هایی که باهامون هماهنگه رو برداریم.

اما وقتی هویت ما هربار در ارتباطمون متناسب با طرف مقابل تعریف میشه ما هربار تغییر رنگ میدیم و نمیدونیم واقعا کی هستیم!

بین گفتگوی ما در این اپیزود تکه‌هایی از مصاحبه عباس کیارستمی رو می‌شنویم و در آخر باهم آهنگ موج دریازده رو می‌شنویم با صدای اسحاق انور.

• دریافت ۳۲ ویدیو برای آموزش تئوری رویکردها، مهارت‌ها و موقعیت‌های گفتگو

• شرکت در چهار جلسه آنلاین جمعی برای تحلیل کیس‌های واقعی گفتگو و بررسی ابزار و نکات مربوط به آن

• انجام تمرینات گروهی - فردی مرتبط با موضوعات کلاس

سرفصل هایی که تو این دوره بهشون می پردازیم چیه؟

• شناختن و به کارگیری مهارت های گوش دادن عمیق به یکدیگر، کنجکاوی و پرسشگری

• دوباره دیدنِ نمودهای تعصب در گفتگوها و تعاملات

• چگونگی توجه دادن به امکان ها به جای تمرکز بر مشکل ها

• تقویت ذهنیت گفتگو محور در فضای ارتباطی خود با دیگران

• شناسایی احساس شرم به عنوان عامل محدود کننده گفتگوها

• راه های خروج از کل کل و مجادله در تعاملات

• چگونگی اعتماد ساختن و ایجاد توافق به جای تعارض های تکرارشونده

• دوباره دیدن باورها و پیش فرض هایی که الگوی گفتگوهامون رو شکل داده

• تفاوت نقد کردن و تخریب کردن

• تغییر بستر گفتگو و چگونگی چارچوب بندی مجدد مکالمات

• در نهایت شنیدن قصه گفتگوهای خود یک بار دیگر با صدای بلند و گرفتن بازخورد از نگاه های متفاوت دیگران میتونه آگاهی متفاوتی از سبک گفتگو کردنتون بهتون بده.

برای دریافت اطلاعات بیشتر دوره، به تلگرام پشتیبانی @thecoach_support پیام بدین همچنین می‌تونید به صفحه دیالوگ استودیو در اینستاگرام به ادرس dialoguestudio_org‌ دایرکت بدید.

شما می‌تونید از طریق دکمه زیر در سایت مربی دوره ها و کلاس‌های رایگان رو مشاهده کنید

دوره ها و کلاس های رایگان

علاوه بر اون میتونید از طریق دکمه زیر به مینی‌دوره های رایگان بات تلگرام مربی - مثل چگونه آدم مزخرفی باشیم! - دسترسی پیدا کنید

بات تلگرام مربی

ما اغلب به “نگفتن” تشویق میشیم تا “گفتن”. شاید از ترس اینکه شرم رو تجربه کنیم، نمی‌گیم.

ما در “فضای سوم” جنبه ای از خودمون رو تجربه می‌کنیم که در فضای اول و دوم یعنی محل زندگی و محل کار شاید فرصت دیدنش رو نداشته باشیم

فضای سوم جاییه که با نقش‌ شغلی، خانوادگی یا القاب و سمت‌ها دیده نمی‌شیم بلکه این شانس رو داریم که خودمون رو بروز بدیم و ببینیم فارغ از هر مسئولیت و نقش‌ اجتماعی حال خودمون چطوره؟

در ادامه درمورد بودنِ امن و گفتگویانه برای دیگران صحبت کردیم.

ما گاهی نیاز داریم در یک جمعی احساسات درونی‌مون رو وسط بذاریم نه لزوماً برای اینکه جوابی بگیریم برای اینکه شنیده و درک بشیم و بتونیم خودمون رو در آینه ی دیگران ببینیم.

در آخر امیدواریم به بهونه ی شنیدن این پادکست به “فضای سوم” تو زندگیتون بیشتر دقت کنید و اگر ندارید حتماً برای خودتون ایجادش کنید.

باهم آهنگ سپیده‌دم از آلبوم سایه‌های خورشید احمد پژمان رو گوش دادیم و ذهن‌مون رو بردیم به جایی که دور از محدوده منطق، خیال کنه و بره به جایی که آهنگ اونو هدایت میکنه.

از حس و حالی که موقع گوش دادن به موسیقی پیدا میکنیم، گفتیم و درمورد این صحبت کردیم که هر اثری که خلق میشه حرفیه که خالق اثر سعی داره به شیوه‌ای اونو بیان کنه و فضاهای خالی، مجالی برای تخیل و برداشت آزاد مخاطبه؛ اثری که به شکلی مشارکتی بین خالق اثر و مخاطب تجربه‌ای متفاوت به وجود میاره.

تقلا برای پر کردن جاهای خالی و سکوت‌ها تمرکز رو از روی چیزی که میخوایم گفته و شنیده بشه برمیداره.

فاصله بین متن‌ها و سکوت بین صداهاست که باعث بروز اتفاق میشه.

علاوه بر اینا گفتیم که شیوه بیان احساسات و هیجانات میتونه کلامی نباشه و آمیختگی اون با هنر شاید حق مطلب رو در بروز اون احساسات عمیق بیشتر ادا کنه.

در نهایت به سکوت‌ها و جاهای خالی اهمیت بیشتری بدیم چون جاهای خالی توی زندگی به اندازه جاهای پر مهم و اثرگذارن.

در معنای گسترده‌تر، می‌توان گفت که ما در حین برقراری رابطه با یکدیگر، جهانی را می‌سازیم که در آن زندگی می‌کنیم. اگر درون‌ سنتی‌‌های شناخته شده خودمان باقی بمانیم، زندگی همان‌طور که انتظار می‌رود پیش خواهد رفت. تا زمانی که تفاوت‌های معمول میان مثلاً زن و مرد، فقیر و غنی، خوانده درس و نخوانده درس را قبول داشته باشیم، زندگی به نسبت پیش‌بینی‌پذیر می‌شود. اما می‌توانیم تمام این باورها را زیر سؤال ببریم. مثلاً می‌توانیم این باور را که مشکلات ما در جایی بیرون از ما قرار دارند، به چالش بکشیم و بگوییم که ممکن است ریشه این مشکلات در درون خود ما باشد.

مشکلات مستقل از ما در دنیای بیرون وجود ندارند، بلکه این ما هستیم که دنیاهای خوب را می‌سازیم و هر چه که مانع‌یابی دست ما به این دنیاها می‌شود را «مشکل» می‌خوانیم. اگر این‌طور باشد، آیا نمی‌توانیم هر آنچه را که تا این لحظه به عنوان مشکل دسته‌بندی کرده‌ایم، به «فرصت» بازسازی کنیم؟ به همین ترتیب، در روند گفتگو با یکدیگر می‌توانیم جهان‌های تازه‌ای به وجود آوریم. می‌توانیم جهانی بسازیم که در آن سه نوع جنسیت وجود داشته باشد یا جهانی که در آن بیماران روانی قهرمان باشند. در این جهان، نهادهای قدرت در دست رهبران نباشند، بلکه در شالوده‌ی روابط شکل بگیرند.

به این نوشته از منظر اشاره کردن و توجه دادن نگاه کنید. در جهانی که با ارتباط و گفتگو می‌سازیم اشاره به‌تکرار به چه چیزی است؟

خود ادراکی فقط درک تفکرات نیست بلکه درک مجموعه حالات ما شامل احساسات و حالات بدنی هم می‌شود. ارتباط با دیگران باعث می‌شود وسعت و ابعاد شناخت فرد نسبت به خود گسترده شود و از بند دانسته‌های بدیهی خود خلاص شویم.

در تعامل و با دیگران است که ما می‌توانیم مثل بازیگر تئاتر نمایش خود را ببینیم. یعنی از حالات احوالات روحی، طرز فکر و شیوه روایتمان از موقعیت‌ها آگاه شویم. این شناخت وقتی عمیق‌تر می‌شود که با افراد یا گروه‌هایی متفاوت از خودمان گفتگو می‌کنیم. به این دلیل که باورها، پیش‌فرض‌ها و همان دانسته‌های تاریخی ما می‌تواند به‌پرسش کشیده شود. دیدن این تفاوت‌ها می‌تواند منجر به مقایسه جهان خود با دیگر جهان‌های فکری دیگران شود. ما در ارتباط است که می‌توانیم خودمان را ابراز کنیم و آنچه که ابراز کرده‌ایم را ببینیم.

خودآگاهی از طریق تعامل با دیگران

بازخوردهایی که می‌گیریم ناشی از ارتباط و گفتگو است. در ارتباط و گفتگو است که ما می‌توانیم نقاط کور و تاریک خود را روشن کنیم. اگرچه این موضوع یک پیش‌فرض بنیادی نیاز دارد و آن کنجکاوی، دوری از تعصب و تک‌گویی است. یعنی کسی که عقیده دارد که همواره دیدگاه‌هایش درست است و آنچه که می‌داند حقیقت مطلق است، گفتگو برایش موقعیتی ترسناک می‌شود. چون ممکن است تمام باورهایش به پرسش کشیده شود. بنابراین او با دیگران حرف نمی‌زند بلکه تک‌گویی می‌کند یعنی فقط حرف خودش را می‌زند.

اما کم‌کم فهمیدم گفت‌وگو فقط یک مهار‌ت نیست؛ راهی برای ساختن واقعیت بین ماست. جایی که حرف نزدن‌ها، سوءتفاهم‌ها، و تدافعی شدن‌ها، ما رو وارد چرخه‌ی رنج می‌کنن.

گفت‌وگو شاید ساده به‌نظر بیاد، اما کلید ایجاد تغییره—در زندگی، در کار، در رابطه.

در بات تلگرام مربی:

۷ تمرین کوچک برای تغییرات بزرگ در گفتگو

را رایگان دریافت کنید.

شروع مسیر

یه جای کار می‌لنگه.. همش از خودم می‌پرسم: آرزوهای بزرگ؟ دارم! هدف و برنامه ریزی آینده؟ دارم! انگیزه جلو رفتن؟ اونم دارم! یعنی حداقل آخرین باری که یادم میاد، داشتم. پس چرا الان یه جوری شدم؟

تاحالا برات اتفاق افتاده یه کار کوچولو یا یه چیزی که قبلاً راحت انجامش میدادی، برات تبدیل شه به یه عمل سخت و انرژ‌ی‌بر که باید براش تمرکز کنی و خودتو هل بدی تا انجامش بدی؟ تا حالا شده یه قهوه درست کردن ساده یا مثلاً یه خرید ضروری بشه یه پروژه ی سخت که باید فکر کنی کی انجامش بدی یا چجوری انجامش بدی؟

دیدی تو فیلما وقتی یکی پرت میشه ته دریا، دوربین میره زیر آب اسلوموشن‌طور جهان کُند میشه، چشمای طرف بازه ولی چیزی اون زیر نمی‌بینه و تنها صدایی که به گوش میرسه صدای ضربان قلبشه و احتمالاً تنها فکری که داره اینه که اون لحظه میمیره یا نجات پیدا میکنه. چیزی که میبینه همون لحظه ست نه بعدتر چون اصلاً شاید بعدتری وجود نداشته باشه. فقط روی بقا تمرکز میکنه. اونجا زیر آب اینکه الان بدنش چقدر رو فرم و فیته، اینکه آرایشگاه رفته یا موهاش بهم ریخته ست، اینکه مدل ماشینش چیه یا خونه ش چند متره، اینکه تاحالا اروپا رو دیده یا نه، اینکه چند بار مقام آورده یا مثلاً توی یه مسابقه یا رقابتی اول شده، اینکه دوستاش یا آدمها درموردش چه فکری میکنن اصلاًااا براش موضوعیت نداره… فقط زنده موندن و ادامه دادن مهم میشه!

ممکنه صبح از خواب بیدار شم تمام کارهایی که "باید" و "شاید" رو انجام بدم، با آدمها حرف بزنم، برم و بیام و غذا بخورم و ورزش کنم و بخندم و خرید کنم و مثل همه ی آدمای عادی و زندگی‌های نرمال عمل کنم ولی مثل همون آدمی باشم که افتاده ته دریا! خالی از روح، خالی از هیجان، خالی از لذت، خالی از زنده بودن!

زنده بودن یعنی ذوق و حوصله زیاد برای کارهای کوچیک و کم اهمیت و بی نتیجه یا حتی بی منطق بودن و دیوانگی. چقدر جاش تو زندگیمون خالیه؟ چی میشه که این هیجانات و غریزه‌ی زندگی کم کم رو به خاموشی میره؟ چرا یه وقتایی تو این حالت "پوچی" و "خب که چی" گیر می‌کنیم؟

انگار ذهنم تربیت شده هر کاری میخواد انجام بده ببینه چه نتیجه ای داره؟ دستاوردش چیه؟ افتادم تو لوپ منطق و عقلانیت و همین داره منو از احساسات و هیجاناتم دور میکنه. تقلاهایی کردم که گوشه‌هایی از زنده بودن و بعضی هیجاناتم رو خیلی ریز فعال کنم مثلاً ورزش مداوم برای حس سرزندگی ایجاد کردن توی بدنم، چالش ایجاد کردن برای خودم از جنس فعالیت‌هایی که هیچوقت تو دایره امنم نبود مثل آواز خوندن و بودن توی جمع‌هایی که به صورت نرمال شاید توی مسیرش قرار نمی‌گرفتم. ایجاد فضایی که توی کار خودمو به چالش بکشم و فعال تر باشم، خودم رو بیشتر بروز بدم و درون ذهن و بدنم گیر نکنم و تلاش کنم آدمهای دیگه در مسیری قرار بگیرن که از روتین تفکرشون بیان بیرون و براشون درمورد مسائلی سوال ایجاد بشه و بهش فکر کنن.

این ها همه تقلاهاییه که برای زنده موندن انجام میدم در ستایش غریزه‌ی زندگی به جای غریزه‌ی مرگ و نیستی و پوچی!

حتی برای اینکه یکم ریلکس کنم و از فضای کار و روزمره فاصله بگیرم چند روز آف شدم و مسافرت رفتم اما انگار با برگشتن به محیط همیشگی دوباره همه چی به حالت اولش برگشت. گاهی آف شدن و استراحت و مسافرت حکم ریسِت شدن لپتاپ رو داره. اما اگه اون لپتاپ شارژ نداشته باشه دیگه روشن نمیشه. گاهی فاصله گرفتن برای سوخت رسانی و شارژ شدن نیست برای فرار از موقعیته، یه جور قطع و وصل شدن. اتفاقا همون روتین‌های کوچیک روزمره ست که آدم رو شارژ میکنه و میذاره حس کنی زندگی ادامه داره.

میدونی، همین که این سوال برام ایجاد شد که چجوری از این حس و حال بیام بیرون و نذارم به جایی برسه که بدون اینکه بفهمم انقدر این خلأ تقویت شه که به خودم بیام ببینم یه آدم بی روح و خاموش و مرده متحرک شدم که هیچی باعث لذتش نمیشه و ذوقش برای همه چی کور شده، تصمیم گرفتم اول بفهمم چرا اینطوری ام و بعد پیدا کنم چه قدم های کوچیکی بردارم تا کم کم روح زندگی رو درونم پررنگ تر کنم. در ادامه میخوام نتایجش رو به تو که شاید همین موقعیت رو تجربه کنی بگم.

اول اینو بگم که این حالت قرار نیست یه شبه درست شه ها، هرچی بیشتر به خودت فشار بیاری که "باید سریع به ورژن سرزنده خودم برگردم" بیشتر قفل می‌شی. یه جور اجازه دادن به ریتم کُند برای پیدا کردن مسیر، خودش بخشی از خوب شدنه. مثل وقتی که مسیریابت هنگ میکنه و تو سرعتت رو کم میکنی تا آپدیت شه و بفهمی از کدوم طرف باید بری!

دوم اینکه یه چیزی که شور و هیجان رو می‌خشکونه "باید و اجباره". وقتی "من دلم میخواد" و "انتخاب میکنم" مدام کم تر میشه و "من باید" و "چاره‌ای جز این ندارم" زیاد میشه، انگار همش یه فشار بیرونی واسه هرکاری وجود داره که آدمو بی انگیزه میکنه. سعی کن ابتدای جملات روزمره ت بگی من دوست دارم ورزش امروزمو انجام بدم یا من میخوام برم جلسه آنلاین ، نه اینکه باید برم باشگاه یا مجبورم فلان جلسه رو پیش ببرم. چون حتی اگه هدفت واسه انجامش حال خوب شدن باشه بازم با اجبار و باید، کمک کننده نیست.

سوم اینکه شاید یه منبع ناامیدی و درموندگی عمیق تو زندگیت هست که نمیخوای باهاش درگیر و مواجه شی، شاید عمیقاً معتقدی شغلت رو دوست نداری یا از رابطه عاطفی و زندگی زناشوییت ناامید و ناراضی‌ای یا یه غم کهنه داری که نمیخوای بری سراغش چون میدونی اگه پرونده اینا رو باز کنی مجبوری حال بد و به هم ریختگی روانی تجربه کنی و فکر میکنی از پسش برنمیای! پس روانت میاد چیکار میکنه؟ تورو می بره تو حالت خاموشی حسی و بی‌روح بودن یعنی فیتیله‌ی هیجاناتتو کم میکنه تا عمیق تجربه‌ش نکنی تا ازت محافظت کنه. اینطوری وقتی غم و درموندگی و نارضایتی و ناامیدی تجربه نشن، پس ذوق و شور و امید و خوشحالی و آرامش هم عمیق تجربه نمیشن. بگرد اون منبعی که دروناً شاید میدونی چیه ولی در قبالش خودت رو به اون راه زدی رو پیدا کن حداقل اگه با خودت روراست باشی ممکنه بتونی یکم جلوی اثرش رو بگیری.

چهارم اینکه ممکنه تو توی مرحله تغییر رشدی باشی. شاید این "پوچی و خب که چی" خیلی منطقی و طبیعی باشه. فرض کن یه آدمی که مدرسه شو تموم کرده و قراره وارد یه مرحله جدیدی از زندگیش بشه که حالا یا میتونه دانشگاه باشه یا کار کردن باشه یا مهاجرت یا هرچیزی که اونو از وضعیت بچه مدرسه ای خارج کنه دوباره از اول مهر بذارنش سر کلاس تو مدرسه و بگن تو دوازدهم رو تموم کردی و یه پایه جدید اضافه شده سیزدهم و تو کلاس سیزدهمی! “پوچی و خب که چی گفتن” سالم ترین و طبیعی ترین چیزیه که اون بچه میتونه بهش برسه! شاید داری با زندگیت همینطوری برخورد میکنی.. شاید وضعیت و مرحله زندگیت عوض شده ولی تو مثل قبل داری جلو میری. شاید این "خب که چی" مثل چراغ چِک ماشینه که داره بهت آلارم میده یه چیزی رو تغییر بدی. ما معمولاً روشن شدن چراغ چک ماشین رو نادیده نمیگیریم یا سعی نمیکنیم خاموشش کنیم، میفهمیم یه چیزی نیاز به چک کردن یا تعمیر داره و جدیش میگیریم.

پنجم اینکه، آقا تو این وضعیتِ کُند شدن، انتظاراتت رو از خودت بیار یکم پایین تر، الان چون عملکردت مطابق خواسته و انتظارت نیست یکم اعتماد به نفست ممکنه پایین اومده باشه. سعی کن کارهای کوچیک و آسون رو بیشتر انجام بدی یعنی موفقیت‌های کوچیک و ریز برای خودت توی روز رقم بزن. شب به شب سه تا دمم گرم که فلان کارو کردم برای همون روزت بنویس. دمم گرم که جواب ایمیل فلانی رو دادم، دمم گرم که خودمو کشوندم یک ساعت به هوای قهوه خوردن توی کافه با لپتابم نشستم فلان گزارش رو کامل کردم، دمم گرم که به جای دوباره از بیرون غذا سفارش دادن، ایندفعه خودم پاشدم سیب زمینی سرخ کردم با تن ماهی خوردم! همینقدر ساده و کم اهمیت ولی بسیاااااار تاثیرگذار.

شیشم توی این حالتِ بی معنایی، مغز برای پیدا کردن کورسوی دوپامین و هورمون شادی و پاداش لذت میره سراغ خوشی های زودگذر و کوتاه مثل اسکرول کردن اینستاگرام و برای بار هزارم فرندز دیدن و سریال های تکراری دیگه و مدام تو تفریح بودن. چون ظرفیت کار بزرگ و باتمرکز رو نداره، ظرفیت تنها موندن و مواجهه با این حجم پوچی رو هم نداره و هیچ کاری نکردن مساوی میشه با به فکر فرو رفتن، پس تبدیل میشه به کار بیهوده کردن ولی در نهایت تهش باز حال ادم رو بدتر میکنه. اینجوری میشه که کارهایی که نیاز به فرایند و صبر دارن مثل آشپزی یا کتاب خوندن به نظر بی‌معنی میاد چون سیستم پاداش مغز دیگه اونقدر صبور نیست و میخواد سریع خوراک بگیره. "میکروپروسه" میتونه کمک کنه کارهای فرایندی رو فوقِ ریز کنی مثلا باز کردن فایل ورد و نوشتن یک پاراگراف، به جای نوشتن کل گزارش، یا شستن و خورد کردن سیب زمینی به جای درست کردن یه غذای کامل. اینطوری مغزت همون کورسوی پاداش فوری رو می‌گیره، ولی در واقعیت وارد مسیر یک کار فرایندی شدی. حالا اگه انرژی بود ادامه میدی، اگه نه همون دو دقیقه کافیه برای تمرین حساس‌سازیِ دوباره‌ی سیستم پاداش.

هفتم و در آخر، همه‌ی همش شاید از درون خودت نشأت نگیره. خیلی وقت‌ها فضای رابطه‌ یا محیطی که توش زندگی می‌کنیم یکی از عوامل روشن شدن موتور یا خفه کردن موتور هیجاناتمونه. البته قرار نیست بشینیم روی صندلی قربانی و بگیم عوامل بیرونی تماماً مسبب این حس و حال ماست. اما مثلا نور، رنگ، صدا، شلوغی یا سکون خونه مون مستقیم روی حس درونی آدم اثر داره. محیط‌های یکنواخت یا به‌هم‌ریخته، اون احساس گیر افتادن رو تقویت می‌کنن. یا اگه خونه فقط محل کار و خواب باشه، هیچ مجالی دیگه برای انگیزه، تحرک یا لذت نمی‌ذاره در نتیجه هیجان‌هامون درونش بی‌جا می‌شن. یا رابطه عاطفی که بیشتر از اینکه ایستگاه شارژ شدن باشه و درونش بتونی گاهی بی منطق و بچه باشی و طرف مقابل بپذیره، مدام به بالغ و عاقل بودن مجبور میشی و هیجاناتت مدام درون خودت سرکوب و زندانی میشن.

پس نه همه چیز رو ناشی از درون خودت ببین نه همه چیز رو گردن محیط و رابطه بنداز. جفتش رو باهم نگاه کن و اگه دوست داشتی بنویس تو در ستایش غریزه‌ی زندگی این روزا چیکار میکنی؟

بعد رسیدیم به موضوع نقد و نقدپذیری و زخم زدن با نقد. حتی اعتراف کردیم که از نقد ناراحت می‌شیم و در باره‌اش مفصل گپ زدیم. شاید اینجا مهم‌ترین نکته‌مون این بود که زبان نقد دعوت‌گرانه نیست. به تغییر دعوت نمی‌کنه بلکه باعث پوشیدن زره‌های دفاعی می‌شه.

از تمایزخواهی‌ها و تمایل به متفاوت بودنمون گفتیم:

 امیر از خاطرات مهد‌کودک‌اش گفت. (واقعا مهد کودک رفته) و یک جمله نغز با شیر و شعر. (ببینید می‌تونید پیداش کنید؟)

مهتا از علاقه به موتورسواری گفت. (سوال: مهتا موتور چه رنگی می‌خواد؟)

و درباره ریسک‌هایی که متفاوت بودن و خارج از عرف رفتن می‌تونه داشته باشه صحبت کردیم.

از ژاک لاکان و ژیل دولوز و نسیم نیکلاس طالب یاد کردیم و در نهایت درباره مسیرهای تعریف شده و تجربه‌گرایی در زندگی حرف زدیم.

خلاصه اگر اهل زدن به جاده‌خاکی هستید یا هیچ‌وقت به جاده خاکی نزدید این اپیزود برای شماست.

امیدواریم از این اپیزود خوشتون بیاد و لطفا با دوستانتون به اشتراک بگذارید.

صدای به هم خوردن قاشق و چنگال موقع غذا خوردن، صدای قسمت کوتاهی از برنامه‌های تلویزیونی که با عوض شدن لحظه ای کانال داره از اخبار هواشناسی به انقراض گونه جانوری در استرالیا و از اون به دعوای زوج توی سریال و از اون به تحلیل سیاسی منطقه و از اون به مسابقه آشپزی و بعدش به موزیک‌های نوستالژی تبدیل میشه و آخرش سکوت .. دکمه پاور کنترل زده و خاموش میشه. صدای در یخچال که بوقش میگه زیاد باز مونده، صدای آلارم تموم شدن ماشین ظرفشویی، صدای چرخش کلید توی در، نهایتاً سلام و خداحافظ گفتن اونم صرفاً برای اعلام رفت و آمد نه اینکه اهمیت داشته باشه! اینا تنها صداهاییه که سکوت مطلق خونه ی ما رو میشکنه، سکوتی که برجسته تر از هر گفتگو یا تعاملی شنیده میشه. کسی به نیت گفتگو حرف نمیزنه، حرفا فقط برای انجام کاراست؛ نمک کجاست؟، چراغ روشن نمونه، سطل آشغال باید خالی شه و چیزایی مثل این که بعدش دوباره برمیگرده به همون خلأ همیشگی. آدما توی این سکوت، هر روز کنار همدیگن، نفس می‌کشن، کار می‌کنن، می‌خوابن، ولی توی بودن‌شون هیچ ردپایی از زندگی مشترک نیست به جز صدای وسایل خونه که مدام یادآوری می‌کنن: کسی اینجا زندگی میکنه، اما هیچ‌کس واقعاً اینجا نیست.

این اون سکوتی نیست که با آرامش و دلنشین کنار یه آدم امن تجربه میکنی و لازم نیست حتماً حضورت رو با جمله و کلمه به زور ثابت کنی یا فشاری رو تحمل کنی که حتما چیزی بگی که پذیرفته بشی. صرفاً باشی و همین بودنت کنار اون ادم کافی و لذت بخش باشه و بهش احساس نزدیکی کنی. این سکوتی که توی خونه جریان داره، مثل یه هوای غلیظه که توی ریه‌هات گیر می‌کنه و نمیذاره راحت و رها باشی، یه حس سنگینی بدی داره که دائماً معذب و منقبض نگهت میداره. ممکنه هر صدا یا تعامل کوچیکی پوسته‌شو خراش بده اما هیچوقت به حرف و گفتگو نمیرسه. یه دیواری میسازه که هر روز قطور تر و بلند تر میشه و هیچ کلمه یا احساسی ازش عبور نمیکنه مثل یه مرز نامرئی که داره هر روز ما رو از هم دور و دورتر میکنه.

ولی آدما یه شبه به این سکوت نمی‌رسن. پشت این خلأ، معمولاً بارها تلاش‌های کوچیکی بوده برای گفتن. جمله‌هایی که نصفه و نیمه توی هوا رها شدن، حرف‌هایی که با بی‌اعتنایی یا قضاوت روبه‌رو شدن. این میشه که کم‌کم ذهن و بدن یاد می‌گیرن: گفتن، امن نیست! و اینجا سکوت، شبیه یک زره عمل می‌کنه چون داره از ما در مقابل زخمی‌شدن دوباره، تجربه‌ی تلخ طرد شدن و مدام شنیده‌نشدن محافظت می‌کنه. تو میدونِ حرف زدن انگار خطر پررنگ تره، خطر بزرگ تر شدن دعوا و شنیدن حرفایی که تحملشون سخته، خطر مواجه شدن با حقایقی که شاید ما رو شوکه کنه، شاید چیزهایی رو برامون یادآوری کنه که آرامش و خواب و خوراک رو ازمون بگیره و هزار ریسک و خطر دیگه. پس من و تو یه قرارداد نانوشته بین مون امضا شده اونم اینکه کسی چیزی نمیگه و چیزی هم نمی‌پرسه، ما کنارهم زندگی می‌کنیم ولی به دنیای همدیگه سرک نمی‌کشیم. ممکنه تو یک متری هم بشینیم ولی بینمون کیلومترها فاصله‌ست و کم کم رابطه ما به دو اتاق جداگانه تبدیل میشه.

Subscribe now

حالا سکوت بین ما چه نوعی از سکوته؟

• سکوت اجتنابی، وقتی که هیچ کدوم از ما نمی‌خوایم با یه موضوع حساس روبرو بشیم مثلاً بحث پول، رابطه جنسی، یا خانواده. به‌جای گفت‌وگو، بحث عوض میشه یا اصلاً هیچ‌وقت باز نمی‌شه. این سکوت بیشتر از «ترس از تعارض» میاد و در واقع نوعی فرار از مواجهه با آسیب، طرد، قضاوت شدن یا دعوای بیشتره. این سکوت ظاهراً رابطه رو آروم نگه می‌داره، اما در بلندمدت باعث قطع صمیمیت و نزدیکی عاطفی و حس تنهایی می‌شه.

• سکوتِ مجازات‌گر، اینجا سکوت عمداً برای تنبیه طرف مقابل استفاده میشه چیزی که بهش در ادبیات گاتمن می‌گن stonewalling. فرد به عمد پاسخ نمی‌ده، بدنش رو برمیگردونه، نگاه نمی‌کنه و ارتباط چشمی رو قطع می‌کنه. فرد با «حرف‌نزدن» می‌خواد قدرتش رو نشون بده یا دیگری رو تنبیه کنه. این سکوت پیامش واضحه: تو برای من وجود نداری! یا تو دیگه برای من قابل دسترس نیستی و این میتونه یکی از قوی‌ترین پیش‌بینی‌کننده‌های جدایی باشه.

• سکوتِ درونی، گاهی سکوت در رابطه ناشی از مکالمه‌های حل‌نشده‌ی درونیه. یعنی ممکنه چیزی نگه چون هنوز با خودش روشن نکرده که چی می‌خواد یا چه احساسی داره مثلاً وقتی طرف میپرسه چرا این‌قدر گرفته‌ای؟ طرف مقابل فقط شونه بالا میندازه چون واقعاً نمی‌دونه. دلش گرفته، اما کلمه‌ای براش پیدا نمی‌کنه. اینجا سکوت نتیجه‌ی فاصله گرفتن از خودشه؛ جایی که نه به خودش دسترسی داره، نه به دیگری. این به alexithymia یعنی دشواری در نام‌گذاری هیجانات ربط داره، افرادی که نمی‌تونن احساسات‌شون رو به کلمه تبدیل کنن، بیشتر به سکوت طولانی پناه می‌برن.

• سکوت بازتابی، این سکوتِ کوتاه و آگاهانه می‌تونه سالم باشه. وقتی یکی از طرفین وسط بحث می‌گه: من الان باید یکم سکوت کنم چون ذهنم قفل شده، این سکوت نوعی خودتنظیمی به حساب میاد. یه توقف کوتاه برای آروم شدن سیستم عصبی، فهمیدن و تفکیک احساساتی که اون لحظه هجوم آورده و مدیریت استرس ، تا بعداً گفت‌وگو دوباره بهتر ادامه پیدا کنه.

• سکوت نابرابر، وقتی پیش میاد که یک نفر انرژی زیادی برای گفتگو داره، مدام تلاش می‌کنه موضوعات رو باز کنه. ولی دیگری انرژی محدودی برای صحبت داره یا ترجیح می‌ده از تعارض دوری کنه. سکوت نابرابر معمولاً در زمان استرس یا دعوا تشدید می‌شه چون صدای طرف پرحرف به‌ظاهر بلندتره، اما اکثراً بی‌جواب می‌مونه. دلایل متفاوتی هم داره: مثلاً تفاوت در آستانه هیجانی، یعنی یکی راحت حرف می‌زنه یکی سریع غرق هیجانات درونیش می‌شه و سکوت می‌کنه، یا مهارت‌های ارتباطی متفاوت، یعنی فردی که توان ابراز احساسات نداره، ممکنه در موقعیت‌های پرتنش سکوت کنه.

سکوت همیشه یک علامت خاموش نیست. گاهی مثل زره دفاعی محافظت می‌کنه، گاهی دیواری می‌سازه که فاصله میاره و گاهی هم یک مکث کوتاه و سالمه برای بازگشت دوباره به همدیگه. نکته مهم اینه که هر سکوت چه کوتاه و چه طولانی، پیام داره؛ پیامش می‌تونه درباره ترس، خستگی، دوری یا حتی یک نیاز برآورده نشده مثل نیاز به صمیمیت باشه. همین که سعی کنیم اون سکوت رو بشناسیم و نیاز نادیده گرفته شده پشتش رو ردیابی کنیم، میتونه قدم کوچیکی برای کم کردن سنگینی فضا و دعوت به گفتگو باشه.

تمرکز کردن روی نحوه گفتگو و ردیابی نیاز پشت سکوت ها در روابط بین فردی نیازمند نگاه عمیق و بنیادی تری به مقوله گفتگو هستش که باید فراتر از تکنیک بهش بپردازیم. به سرفصل های دوره ویدیوئی مسترکلاس گفتگو با امیر مهرانی نگاهی بندازید و اگر علاقمند به ورود به جهان عمیق گفتگو بودید، این دوره رو از طریق لینک زیر تهیه کنید

دوره ویدیوئی مسترکلاس گفتگو

از این روایت کوچک، گفت‌وگو شکل گرفت. رفتیم سراغ جبر و اختیار؛ این‌که چرا بعضی موقعیت‌ها را وقتی انتخاب می‌کنیم شیرین‌ترند و وقتی مجبوریم، حتی بهترینشان تلخ می‌شود. حرف زدیم از اینکه شاید بیشتر مردم صبح که از خواب بیدار می‌شوند قصد خراب کردن زندگی کسی را ندارند، و چطور پیش‌فرض نیک‌خواهانه می‌تواند راهی برای ساختن اتمسفر اعتماد باشد. تمرینی خیالی کردیم: خانه‌ای را وسط جنگل تصور کن… و ببین اگر آنجا تنها زندگی کنی، چه چیزهایی روزهای تو را تعریف می‌کند؟

اینجا به «اتمسفر» رابطه رسیده بودیم؛ اینکه انگار هر آدمی، اطرافش اتمسفری دارد. برای بعضی‌ها آلوده است و برای بعضی‌ها شفاف و پر اکسیژن. اینکه ما در ساخت چه اتمسفری مشارکت می‌کنیم؟

اگر دوست داری با ما از یک لحظه‌ی ساده به دنیای پرکشف رابطه‌ها، انتخاب‌ها و فضاها سفر کنی، این اپیزود را بشنو.

آهنگ‌ها:

موسیقی ابتدایی: ترانه شاعر - گلسا و محمد موسوی

موسیقی پایانی: بعضی وقت‌ها - کیوسک

خرید دوره ویدئویی مسترکلاس گفت‌و‌گو

کتاب داستان‌های جو شامل بیش از ۵۰ داستان مینیمال است که روایت گفتگوها و تعاملات دو شخصیت به‌نام‌های جو و راوی درباره زندگی و شیوه تجربه آنها است. به‌نظر می‌رسد در این داستان‌ها جو به‌نوعی راهبر راوی قصه باشد برای اینکه او را از پیچیدگی‌هایی که گرفتارش است خارج کند و در عمل می‌بینیم که خود راهبر نیز دچار سرگشتگی و سردرگمی می‌شود. جو ناکامل و آسیب‌پذیر است. او جایی میان عقلانی بودن و احساسی بودن در رفت و آمد است. جو کشف می‌کند و گیج می‌شود. خیال‌پردازی می‌کند و گاهی از قدم برداشتن باز می‌ماند. آنها درباره تنهایی، عشق، قصه‌ها، امید، شادی و معنا حرف می‌زنند.

داستان‌های جو برای کسانی است که تنهایی را عمیقا لمس کرده‌اند و خواننده را با خود به تفکری عمیق درباره خودش و پدیده‌های اطرافش می‌برد.

خرید کتاب

والایش منتخبی از نوشته‌های امیر مهرانی در طول ۱۰ سال است که در سایت مربی منتشر شده است. این کتاب مجموعه‌ای از متن و تصویر است و شما را در مسیر کشف زندگی پیش می‌برد.

این کتاب از شش بخش شکل گرفته است:

- ترجیح می‌دی بترسی یا زخمی بشی و ادامه بدی؟

- در سرزمینی که متعلق به تو نیست زندگی نکن

- چه زود عادت می‌کنیم

- روزهای که گفتگو کردیم

- نوستالژی‌های امروز ما

- گفتگوی صبح‌گاهی با مارگاریت دوراس

دانلود کتاب

Another State of Mind (2014, Palgrave) was a collaborative project Bertine van Hoof and Robert Blame started. I contributed to this book by integrating Rumi’s wisdom with Appreciative Inquiry as a strengths-based change philosophy.

More on this book

Since time immemorial, man has been engaged in the pursuit of wisdom. We are in search of ‘wise’ ideas on ways to cope with daily problems and answers to the everyday judgments and decisions we have to make. How can we make the concept of wisdom more easily accessible for managers and business professionals? What relevance does the concept of wisdom hold for those managers and professionals who are confronted with challenges and who grapple with problems and ambiguities on a daily basis? The authors of Another State of Mind go back in cultural history to answer the key question: how one can act wisely in the spirit of the present age?

Key features include:

• Coverage of all the major wisdom traditions, including Humanism, Confucianism, Taoism, and some of their side branches;

• Written by renowned authors with backgrounds as scholars, executives, governors, practitioners, management teachers, and consultants;

• A narrative that originates from writings produced by icons from history such as Confucius, Rumi, Dogen, Spinoza, and Camus;

• Connects the wisdom of various traditions with a wide range of management topics: entrepreneurship, governance, innovation, strategy, community building, and learning, leadership, organizational development and change, talent development, personal development, engagement, integrity, the art of living and finally wellbeing in organizations;

• Six personal stories of respected top leaders, including a former CEO of the IMF and USA, nominated best leader of the year;

• Business cases from globally successful companies such as Tata Steel and Haier;

• A deeper insight into the cultural characteristics of China, Japan, India, Nigeria, and Western societies.

The perspectives offered in this book demonstrate ways to create value to your personal, professional, and organizational life.

Order from Amazon