صنعت آی تی در ایران هیچگاه در اولویت قرار نگرفته به همین دلیل این صنعت دچار ضعفی نگران کننده است. هر روز که اخبار مختلف را مرور می کنم بیشتر امیدم را به آینده این صنعت در ایران از دست می دهم. شاید خیلی ها را سرغ داریم که فارغ التحصیل رشته های مرتبط با آی تی می باشند اما موضوع فعالیت و کسب وکار خود را جدا کرده اند و به کارهای دیگر پرداخته اند. این خطر همیشه متوجه مدیران و متخصصان حوزه IT است. بسادگی مقایسه کنید عدد بزرگترین پروژه آی تی در کشور را با قیمت یک ساختمان و همچنین میزان سود آوری این صنعت را نسبت به صنایع دیگر. برای آگاهی بیشتر از این موضوع ارجاعتان می دهم به وبلاگ آقای ناصر غانم زاده و مطلب مثلث کسبوکار نرمافزار.
اما چرا نگران شدم و چرا این مطلب را می نویسم؟ در یکماه اخیر دو خبر نا امید کننده منتشر شد. اولی در روزنامه اقتصاد که شماره و تاریخش یادم نیست. در این روزنامه مطلبی درباره سرنوشت بودجه آی تی در ایران داشت که مشخص می کرد در بودجه امسال عددی برای آی تی در نظر گرفته نشده و سازمانها از همان بودجه تحقیقاتی و پژوهشی خود می توانند عددی را برای رفع نیازهای آی تی تخصیص دهند. و البته این زمزمه شنیده می شود که بودجه آی تی به بهانه اطلاح الگوی مصرف در حال حذف شدن است که خدا می داند این پولها کجا خواهند رفت و این در حالی است که خدمات فناوری اطلاعات به شدت به کاهش هزینه ها، مصرف انرژی و محیط زیست می توانند کمک کنند که همه از این موضوع آگاهیم. مسئله دوم طرح عجیب ادغام وزارات فناوری اطلاعات و ارتباطات با وزارات راه و تشکیل وزارت حمل و نقل و ارتباطات است. این که این دو چه ارتباطی به هم دارند مثل ارتباط دریافت مجوز تاسیس شرکت نرم افزاری از وزارت ارشاد است. مطرح شدن این موضوع برای کشوری که ادعای پیشرفت و چه و چه دارد خنده آور است. اگرچه توجیه نمایندگانی که از این طرح حمایت کرده اند بدلیل ضعف عملکرد وزارات آی سی تی است. به گفته آقای مطهری نماینده مجلس دقت کنید: “اگر وزارت ارتباطات و فناوری اطلاعات بخواهد به کار خود با ساختار فعلی ادامه دهد، بهترین تصمیم ادغام این وزارتخانه با وزارت راه و ترابری است، ولی چنانچه وزارت ارتباطات بیشتر به جنبه فراموش شده ی وظایف خود یعنی فناوری اطلاعات بپردازد و ماموریت جدید خود را در رابطه با حرکت جهشی در زمینه توسعه فناوری اطلاعات و دولت الکترونیک تعریف کند، وجود وزارتخانه مستقل ارتباطات و فناوری اطلاعات ضرورت پیدا می کند.” – منبع گیگا نیوز
متاسفانه به نظر می آید نمایندگان مجلس به جای ریشه یابی مسائل مرتبط با این صنعت و اینکه چرا این وازرتخانه از اهداف اصلی خود دور افتاده و ارائه راه کار مناسب، قصد دارند عملکردی تهدید آمیز که ممکن است به حذف صورت مسئله بیانجامد از خود نشان دهند. این است که آینده صنعت آی تی در ایران تاریک است.
اینجا لیستی از موارد مرتبط با این مطلب را آورده ام:
عقبماندگی را جبران کنید – روزنامه دنیای اقتصاد
طرح ادغام وزارت راه و آی.سی.تی: وزارت حمل و نقل و ارتباطات – مدیا نیوز
یک کارشناس: وزارت ارتباطات و راه برای ادغام هیچ شباهتی با هم ندارند – مدیا نیوز
اتفاقی که روز گذشته در یکی از مراکز خدماتی همراه اول مخابرات با آن برخورد کردم و مطلبی که علی عظیمی در بلاگ خود نوشته با عنوان تولید یا خدمات مسئله این است؟ باعث شد تا تصمیم بگیرم چند خطی در این باره بنویسم.
دیروز برای اولین بار در طول چند سالی که از تلفن همراه استفاده می کنم مجبور شدم به یکی از دفاتر مخابراتی مراجعه کنم و ریز مکالماتم را بگیرم. بعد از اینکه نوبت گرفتم و چند دقیقه ای منتطر شدم ناگهان سیستم نوبت دهی از کار افتاد و اپراتورها اعلام کردند که شبکه قطع شده و فعلا امکان اجرای درخواستهای مشتریان نیست. این در حالی بود که تعداد زیادی از مراجعه کنندگان در سالن منتظر بودند تا درخواستشان انجام شود. اپراتورها به سادگی اعلام می کردند که شبکه قطع شده و باید منتظر بمانید. این مسئله من را یاد دو موضوع انداخت. اول ماجرای اتوبوس جهانگردی در کارتون مورچه و مورچه خوار که حالا برای من اتفاق افتاده بود و دوم هم زمانی که ITIL را در شرکتهای مختلف معرفی می کردم و جوابهایی که از مدیران IT دریافت می نمودم. در این مطلب قصد ندارم مجموعه دستورالعملهای ITIL را معرفی کنم اما تمام هدف از پیاده سازی استانداردها و بهترین روشهای آزموده شده (Best Practices) این است تا به سطح مطلوبی از خدمات برسیم و این در حالی بود که مدیران IT خود از میزان اهمیت خدماتی که به کسب و کار خود ارائه می دهند آگاه نبودند و از طرفی دیگر مدیران کسب و کار نیز از انتظارات خود آگاه نیستند و همینطور مشتریان که هیچ محدوده سرویس دهی یا قرارداد سرویس دهی (Service Level Agreement) برای آنها تعریف نمی شود. در نهایت مشاهده می کنیم که زنجیره خدمات دارای حلقه های گمشده ای است که این صنعت را به صنعتی که لنگ لنگان حرکت می کند تبدیل می نماید. این در حالی است که می بینیم در حوزه IT بسیاری از شرکتهای دنیا به سمت مفهوم کسب و کار برمبنای سرویس(Service Oriented Business) گام برمی دارند. در این روش تولید از بین نمی رود بلکه تقویت می شود و بجای اینکه بصورت محصول نهایی در اختیار مشتری قرار گیرد به صورت خدمات در اختیار آنها قرار می گیرد. به عبارت دیگر مشتری در چنین شرایطی هزینه ای برای استقرار محصول پرداخت نخواهد کرد بلکه تنها آبونه ماهانه یا سالیانه استفاده از ابزار مورد نظر را پرداخت خواهد کرد. Cloud Computing که در چند وقت اخیر بحث آن فراگیر شده نمونه ای از این نوع خدمات می باشد.
در نهایت صنعت خدمات در کشور ما باید مسیری طولانی را طی نماید. این در حالی است که تولید نیز در کشور ما دارای ریسکهای بالایی است به خصوص در زمینه IT. نمونه های زیادی از شرکتهای حوزه IT را می شناسم که در زمینه تولید شکست خورده اند و البته نمونه هایی هم بوده اند که هوشمندانه عمل کرده اند و اکنون درآمد حاصل از خدمات مرتبط به آن محصولها است که آنها را زنده نگه داشته است.
جمع بندی
پیاده سازی استانداردهای خدماتی در حوزه IT باید برای سازمانها سفارشی شود. به این معنی که استانداردها به تنهایی نمی توانند راه گشای مسائل و مشکلات باشند و باید با شرایط فرهنگی و تجاری آن سازمان هماهنگ گردند. باید همیشه به این تکته توجه داشت که شرایط فرهنگی کشور ما و تفاوتهای آن با دیگر کشورها تاثیر بالایی بر کسب و کار دارد و این موضوعی است که همیشه باید در نظر گرفته شود. به همین دلیل است که باید پروژه هایی که تغییراتی در رویه ها و مدل های خدمات اعمال می کنند را به آرامی و در قدمهای تعریف شده (به نوعی با یک مدل بلوغ مناسب) اجرا نمود و همیشه این راه با مقاوتهای فراوانی از طرف کاربران، مدیران و مشتریان روبرو خواهد بود.
در نهایت به سمت کسب و کار بر مبنای خدمات خواهیم رفت. با تقویت زیر ساختها و بسترهای ارتباطی اکنون بیش ار سالهای قبل شرایط برای خدمت دهی بر مبنای IT فراهم است و سازمانهایی که از اکنون استراتژی نعریف شده ای داشته باشند می توانند از مزیت رقابتی بالاتری در بازار برخوردار باشند.
